శ్రీ ఉగ్ర నరసింహ స్వామి దేవస్థానం
తెలంగాణ రాష్ట్రం, వనపర్తి జిల్లా, వీపనగండ్ల మండలంలోని సంగినేనిపల్లి గ్రామంలో వెలసిన శ్రీ ఉగ్ర నరసింహ స్వామి దేవస్థానం అతి ప్రాచీనమైన మరియు మహిమాన్వితమైన క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
సంగినేనిపల్లి గుట్టల గుహలో వెలసిన ఉగ్ర నరసింహ స్వామి విగ్రహం అష్ట భుజాలతో అత్యంత భయంకరమైన ఉగ్ర స్వరూపంలో దర్శనం ఇస్తుంది. హిరణ్యకశిపుడి సంహార ఘట్టం ఈ విగ్రహంలో స్పష్టంగా దర్శనమిస్తుంది.
ఈ ఉగ్ర నరసింహ స్వామి విగ్రహం 10–12వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా, చాళుక్య శైలిలో నిర్మించబడినదిగా పురావస్తు శాఖ అధికారులు అంచనా వేశారు.
స్వామితో పాటు చెంచులక్ష్మి అమ్మవారు పక్కన నిలబడి దర్శనం ఇస్తుండగా, ప్రధానంగా సంతాన లక్ష్మిగా లక్ష్మీదేవి పక్క గుహలో భక్తులకు దర్శనం ఇస్తున్నారు.
నరసింహ స్వామి ఆలయాలలో సంతాన లక్ష్మి అమ్మవారి విగ్రహం దర్శనమివ్వడం అత్యంత అరుదైన విషయం. ఇది ఈ ఆలయానికి మరో ముఖ్యమైన ప్రత్యేకతగా భావించబడుతుంది.
శ్రీ ఉగ్ర నరసింహ స్వామి ఆలయంలో పక్క గుహలో సంతాన లక్ష్మీదేవి అమ్మవారు భక్తులకు దర్శనం ఇస్తున్నారు.
అమ్మవారు ఒక చేతితో భక్తులను అనుగ్రహిస్తూ, మరో చేతిలో చిన్న బిడ్డను ఎత్తుకొని, పీఠంపై కూర్చుని దర్శనం ఇస్తారు. ఈ రూపం సంతాన ప్రాప్తికి శుభ సంకేతంగా భావించబడుతుంది.
సంతాన లక్ష్మి అమ్మవారు భక్తుల కోరికలను తప్పక నెరవేరుస్తారని ప్రగాఢ నమ్మకం ఉంది.
దీనికి నిదర్శనంగా, అమ్మవారి వెనుక భాగంలో వందల ఏళ్ల పుట్ట ఉంది, అది ఇప్పటికీ క్రమంగా పెరుగుతూనే ఉండడం భక్తులను ఆశ్చర్యపరుస్తోంది.
2013 సంవత్సరంలో అమ్మవారి విగ్రహం మెడ భాగంలో పగులు రావడంతో, ఆ విగ్రహాన్ని కృష్ణా నదిలో నిమజ్జనం చేసి, మరో లక్ష్మీదేవి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టాపన చేశారు.
సంతానం లేని భక్తులు ఇక్కడ ముడుపు కట్టి, అమ్మవారి కృపతో సంతానం కలిగిన తరువాత ఆ ముడుపును చెల్లించుకోవడం ఇక్కడి ప్రత్యేక ఆనవాయితీ.
పురాణ కథనాల ప్రకారం, హిరణ్యకశిపుని సంహార సమయంలో స్వామివారు ఈ పవిత్ర స్థలాన్ని తన పాదస్పర్శతో పవిత్రం చేసినట్లు విశ్వసించబడుతుంది. ఆ తరువాత ఈ క్షేత్రంలో స్వయంభూగా వెలసినట్లు చెప్పబడుతుంది.
ఈ క్షేత్రంలో స్వామివారు స్వయంభువుగా వెలిసినట్లుగా స్వామి వారి పాదాలు భక్తులకు దర్శనమిస్తాయి. ఇవి స్వామి వారి ప్రత్యక్ష సాన్నిధ్యానికి నిదర్శనంగా భావించబడుతున్నాయి.
స్వామి వారి పాదాలకు భక్తులు వరద పాయసం సమర్పిస్తారు. ఇది స్వామికి అత్యంత ప్రియమైన విశిష్ట సేవగా భావించబడుతుంది.
ముఖ్యంగా కష్టకాలంలో భక్తులు ఈ పాయసాన్ని సమర్పిస్తే తమ కష్టాలు తొలగి, కోరికలు నెరవేరుతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
అలాగే ప్రతి సంవత్సరం సంగినేనిపల్లి గ్రామం నుంచి వర్షాలు కురవాలనే సంకల్పంతో ఈ వరద పాయసం స్వామి వారికి సమర్పించడం ఒక విశేష సంప్రదాయం.
ఆలయ గర్భగుండి ముందు ఉన్న ఒక పెద్ద రాతి బండపై ఈ శిలాశాసనం చెక్కబడింది. అందులోని అక్షరాల ఆధారంగా, ఇది కొన్ని శతాబ్దాల కిందట చెక్కబడినదిగా తెలుస్తోంది.
ఆలయ వెనుక భాగంలో రాతి బండ రాళ్ల కింద ఒక నీటి గుండం ఉంది.
ఈ గుండం పైభాగం మరియు క్రింద భాగం రెండూ ఒకే ఆకారంలో ఉండడం దీని ప్రత్యేకతగా భావించబడుతుంది.
శ్రీ ఉగ్ర నరసింహ స్వామి ఆలయానికి సుమారు 100 మీటర్ల దూరంలో ఉన్న చిన్న హనుమంతుని ఆలయం ఒక విశేషమైన చరిత్రను కలిగి ఉంది.
కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం సంగినేనిపల్లి గ్రామంలో నివసించిన ఒక కోతిని గ్రామస్తులు సాధారణ జంతువుగా కాకుండా దైవానుగ్రహం కలిగిన కోతిగా భావించేవారు. అది ఎవరి ఇళ్లలోనూ ప్రవేశించకుండా, ఆహారం అందించినప్పుడే స్వీకరించే విలక్షణ ప్రవర్తనను చూపించింది.
కాలక్రమేణా ఆ కోతి వృద్ధాప్యంతో కాలం చేయగా, గ్రామస్తులు శ్రీ నరసింహ స్వామి ఆలయం ముందు భాగంలో సమాధి చేసి, అక్కడ చిన్న హనుమంతుని విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించి ఆలయాన్ని నిర్మించారు.
ఈ ఆలయం మానవ విశ్వాసంతో ఏర్పడినప్పటికీ, సాధారణంగా నరసింహ స్వామి ఆలయాలకు హనుమంతుడు క్షేత్రపాలకుడిగా ఉండటం దైవ సంకల్పమే అని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
సత్యమ్మ గుట్ట అనేది సుమారుగా 1200 సంవత్సరాల చరిత్రను తనలో దాచుకున్న ఒక ప్రముఖ చారిత్రక ప్రదేశం. ఇది కేవలం ఒక స్థానిక గాథ మాత్రమే కాక, ఈ ప్రాంతంలో జరిగిన మత ప్రచారాల ఘర్షణలు మరియు భక్తి ఉద్యమాల తీవ్రతకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
ప్రాచీన కాలంలో, ఈ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక శివ ప్రచారకుడు తన మత ప్రచారానికి పరాకాష్టగా ఇక్కడే ప్రాణత్యాగం చేశాడు.
ఆ మహానుభావుని త్యాగానికి గుర్తుగా, ఈ గుట్ట ప్రాంతంలో ఆయన విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టాపన చేశారు.
శతాబ్దాలుగా ఈ ప్రాంతంలో శివ ప్రచారం కొనసాగుతూనే ఉంది. సుమారుగా 250 నుండి 350 సంవత్సరాల క్రితం ఈ గుట్ట చరిత్రలో ఒక కీలక మలుపు ఏర్పడింది.
ఆ కాలంలో వనపర్తి ప్రాంతంలో నలుగురు ప్రముఖ శివ ప్రచారకులు ఉండేవారు. వారిలో మియాపూర్ సత్యమ్మ అనే మహిళ విశేష పాత్ర పోషించింది.
సత్యమ్మ తన ప్రచారం ద్వారా ఈ ప్రాంతాన్ని పూర్తిగా శివభక్తిలో ముంచెత్తింది. శ్రీ నరసింహ స్వామి ఆలయానికి సమీపంగా ఉండే ఈ గుట్ట ప్రాంతాన్ని ఆమె తన నివాస స్థలంగా చేసుకుంది.
సత్యమ్మ ఈ గుట్టలోనే నివసిస్తూ, శివ ప్రచారంతో పాటు జ్ఞాన సాధనలో లీనమై ఉండేది. ఈ గుట్టను ఆమె తన ఆధ్యాత్మిక స్థలంగా భావించింది.
సత్యమ్మ ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కువ కాలం గడపడం, తీవ్ర భక్తితో సాధన చేయడం వలన, ప్రజలు ఈ గుట్టను “సత్యమ్మ గుట్ట” అని పిలవడం ప్రారంభించారు.
ఈ విధంగా, ఒకప్పుడు త్యాగానికి చిహ్నంగా ఉన్న ఈ గుట్ట, కాలక్రమంలో అపారమైన భక్తిని ప్రతిబింబించే సత్యమ్మ గుట్టగా నేటికీ ప్రసిద్ధి చెందింది.
కథ సారాంశం: ఆలయం పరిసరాల్లో నిద్రిస్తున్న ఒక రైతుకు, రాత్రి సమయంలో ఆకాశంలో గంటల శబ్దంతో ఏదో ఒక దివ్య శక్తి స్వామి ఆలయం వైపు వేగంగా కదలడం కనిపించింది. దీనిని నరసింహ స్వామి రాత్రిపూట ఆ ప్రాంతాన్ని కాపాడుతున్న సంకేతంగా భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
నిరంతర సంరక్షణ: స్వామివారు కేవలం ఆలయంలోనే కాక, ఆలయ పరిసరాలు, భక్తులు, రైతుల పొలాలు మరియు వారి జీవనాన్ని 24 గంటలు కాపాడుతుంటారనే విశ్వాసం ఈ కథ ద్వారా వ్యక్తమవుతుంది.
అదృశ్య శక్తి: గంటల శబ్దం అనేది దివ్య శక్తి ఉనికికి సంకేతం. దేవతలు తమ ఉనికిని గంటలు, శంఖం వంటి పవిత్ర శబ్దాల ద్వారా తెలియజేస్తారని భక్తులు నమ్ముతారు. ఇది రాత్రిపూట కూడా ఆ ప్రాంతానికి దైవ రక్షణ ఉందని సూచిస్తుంది.
నరసింహుని వేగం: నరసింహ స్వామి అవతారం వేగానికి మరియు ఆకస్మిక రక్షణకు ప్రతీక. ఆకాశంలో వేగంగా కదలడం అనేది స్వామివారి శీఘ్ర రక్షణ చర్యను సూచిస్తుంది.
కథ సారాంశం: ఒక మేకల కాపరి తన తప్పిపోయిన మేక తిరిగి దొరికితే స్వామికి సమర్పిస్తానని మొక్కుకున్నాడు. తరువాత మాట తప్పి ఆ మేకను అమ్మడానికి ప్రయత్నించగా, ఆ మేక కదలకుండా నిలిచిపోయింది. మొక్కుబడి తీర్చేందుకు ఒప్పుకున్న వెంటనే మేక తిరిగి మామూలు స్థితికి వచ్చింది.
మాట తప్పరాదు (నిష్ట): నరసింహ స్వామి మాట తప్పడాన్ని ఏ మాత్రం సహించరని ఈ కథ స్పష్టం చేస్తుంది. భక్తులు మొక్కుకున్న మాటను తప్పకుండా నెరవేర్చాలని ఇది బలంగా చెబుతుంది.
దైవ సంకల్పం: మేక కదలకపోవడం అనారోగ్యం కాదు, స్వామివారి సంకల్పమే. స్వామికి అర్పించాల్సిన వస్తువు వేరొకరి చేతికి వెళ్లకుండా దైవ శక్తి అడ్డుకుందని ఈ కథ తెలియజేస్తుంది.
శీఘ్ర ఫలితం & క్షమ: మొక్కుబడి తప్పినందుకు క్షణాల్లోనే ఫలితం రావడం, అలాగే తప్పు ఒప్పుకున్న వెంటనే స్వామి క్షమించి అనుగ్రహించడం నరసింహ స్వామి శీఘ్ర ఫలిత స్వరూపాన్ని తెలియజేస్తుంది.
ఉగ్రతలో శాంతి: ఉగ్ర స్వరూపుడైనప్పటికీ, స్వామి తన భక్తునికి కేవలం గుణపాఠం నేర్పి, పూర్తి కోపాన్ని చూపకుండా దయను ప్రదర్శించినట్లు ఈ కథ చెబుతుంది.
శ్రీ ఉగ్ర నరసింహ స్వామి ఆలయ చరిత్రలో ధ్వజస్తంభం ఒక విశిష్టమైన మరియు పవిత్రమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. సుమారుగా రెండు నుండి మూడు వందల సంవత్సరాల క్రితం ఆలయంలో పాత ధ్వజస్తంభ ప్రతిష్టాపన జరిగినట్లు తెలుస్తోంది.
ధ్వజస్తంభ నిర్మాణం: ఆ కాలంలో ఉన్న పాత ధ్వజస్తంభం వేప మొద్దుతో నిర్మించబడింది.
లిఖిత ఆధారాలు: ఈ తొలి ధ్వజస్తంభ ప్రతిష్టాపన ఎప్పుడు జరిగింది, ఎవరు నిర్వహించారు అనే వివరాలు లిఖితపూర్వకంగా ఎక్కడా లభించలేదు.
రాగి రేకు సాక్ష్యం: పాత ధ్వజస్తంభాన్ని తొలగించే సమయంలో, దాని కింద ఒక రాగి రేకు లభించింది. కాలక్రమేణా ఆ రేకుపై ఉన్న అక్షరాలు చెరిగిపోయినప్పటికీ, దానిని పరిశీలించిన గ్రామ పెద్దలు దానిపై “శ్రీ ఉగ్ర నరసింహ స్వామి ఆలయం” అని వ్రాసి ఉన్నట్లు ధృవీకరించారు.
ఈ రాగి రేకు ఆలయ ప్రాచీనతకు ఒక ముఖ్యమైన చారిత్రక ఆధారంగా భావించబడుతోంది.
అనేక శతాబ్దాల పాటు సేవలందించిన పాత వేప మొద్దు ధ్వజస్తంభం స్థానంలో, ఒక కొత్త ధ్వజస్తంభాన్ని ప్రతిష్టాపన చేయాలనే సంకల్పం 2002 సంవత్సరంలో కార్యరూపం దాల్చింది.
నిర్వహణ సంవత్సరం: 2002
ఈ ధ్వజస్తంభ పునఃప్రతిష్టాపన కార్యక్రమం ఆలయ పునర్వైభవం మరియు ఆలయ అభివృద్ధికి నాంది పలికిన తొలి ముఖ్యమైన కార్యంగా చరిత్రలో నిలిచింది.
ప్రతి సంవత్సరం సంక్రాంతి, నరసింహ జయంతి మరియు ఇతర పర్వదినాలలో వేలాది మంది భక్తులు ఈ ఆలయాన్ని దర్శిస్తారు. ఈ క్షేత్ర దర్శనం కష్టాల నివారణకు శుభప్రదంగా భావించబడుతుంది.